ZIEKTE EN ONGEMAK

PPID bij paarden

Als paardenliefhebbers is het onze verantwoordelijkheid om te zorgen voor het welzijn van onze vierbenige vrienden. Een van de aandoeningen die paarden kunnen treffen naarmate ze ouder worden, is Pituitary Pars Intermedia Dysfunction (PPID), ook wel bekend als de ziekte van Cushing. Maar niet alleen oudere paarden (gemiddeld 15% boven de 15 jaar) kunnen getroffen worden door deze ziekte, ook zijn er gevallen van jongere paarden en ezels.

Wat is PPID?
PPID is een hormonale aandoening die vooral oudere paarden treft. Het wordt veroorzaakt door een disfunctie van de pars intermedia van de hypofyse, een klein orgaan aan de basis van de hersenen dat verantwoordelijk is voor de regulatie van verschillende hormonen in het lichaam van het paard. Bij paarden met PPID wordt er te veel van het hormoon ACTH (adrenocorticotroop hormoon) geproduceerd, wat leidt tot een reeks gezondheidsproblemen.

Hoe ontstaat PPID nou eigenlijk?
Bij sommige oudere paarden en pony's ontwikkelt zich PPID als gevolg van verlies van zenuwfunctie in de hypothalamus, wat resulteert in een verminderde aanvoer van dopamine naar de hypofyse. Dit leidt tot het ontkoppelen van de regulering van hormoonproductie in de pars intermedia van dopamine.
 

Symptomen van PPID
PPID kan zich manifesteren in verschillende symptomen, waaronder:

Lang krullend haar: Een van de meest opvallende tekenen van PPID is de vacht van het paard die niet op de gebruikelijke manier verhaart. Het haar kan lang en krullend worden, en het paard kan moeite hebben om de wintervacht volledig af te werpen.

Gewichtsverlies en spierverlies: Paarden met PPID kunnen moeite hebben om gewicht en spiermassa te behouden, zelfs met een goede voeding.

Veranderingen in eetlust: Sommige paarden met PPID kunnen een verhoogde eetlust hebben, terwijl anderen juist verminderde interesse in voedsel vertonen.

Vetophopingen: Vaak zie vetophopingen boven de ogen.

Verhoogde dorst en urineren: PPID kan leiden tot een verhoogde dorst en meer urineren dan normaal.

Verminderd presteren en vermoeidheid: Paarden met PPID kunnen moe lijken en minder presteren.

Hoefbevangenheid: We zien tegenwoordig ook steeds meer paarden met PPID bevangen raken. Dit heeft ermee te maken dat twee van de drie paarden met PPID ook last van EMS/insulinedysregulatie. Een zeer belangrijk punt om mee te nemen in je behandeling als je paard ook insulineresistent is!

Overmatig zweten: vaak en veel anormaal zweten rond de hals en de schouders.
 

Diagnose en Behandeling
Als je vermoedt dat je paard PPID heeft, is het van cruciaal belang om een dierenarts te raadplegen voor een juiste diagnose. Dit kan onder meer bloedonderzoek omvatten om het niveau van ACTH te meten. Als PPID wordt vastgesteld, zijn er verschillende behandelingsmogelijkheden beschikbaar. Ook als je paard andere (vage) klachten heeft dan hierboven beschreven, is het goed om je paard te laten testen. Zeker deze maanden, september/oktober!

Medicatie
Een veelgebruikte behandeling voor PPID is het toedienen van medicijnen zoals pergolide, die de hormoonproductie van de hypofyse reguleren. Zelf geef ik mijn PPID paard homeopatisch het hormoon ACTH. Overleg hierover met een homeopaat zodat er een behandelplan op maat gemaakt kan worden. 

Dieet en voeding
Het aanpassen van het dieet van het paard kan helpen om gewichtsverlies te voorkomen en de algehele gezondheid te verbeteren. Denk hierbij o.a. aan voldoende, vezelrijk ruwvoer welke laag is in suiker en zetmeel, voer hoogwaardige eiwitten om spieren te ondersteunen en een goede vitaminen, minerale brok.

Supplementen
Het geven van supplementen kunnen je paard ondersteunen. Denk aan Glucobalance en Hypobalance. De kruiden in Glucobalance ondersteunen o.a. de lever, nieren en maag. Hypobalance ondersteunt bij hormonale verstoringen waar de hypofyse bij betrokken is.  

Regelmatige lichaamsbeweging
Licht tot matig lichaamsbeweging kan de algehele conditie van het paard verbeteren en de spiermassa behouden. Het beste is het aanbieden van 24/7 loop/bewegingsruimte. Ga bijvoorbeeld gezellig wandelen met je paard. Jullie bewegen samen en het is ook een leuke interactie met je paard.

Monitoring
Het is belangrijk om je paard regelmatig te laten controleren door een dierenarts om de voortgang van de behandeling te evalueren en eventuele aanpassingen aan het behandeling plan te maken.
 

Met de juiste zorg en aandacht kunnen paarden met PPID nog steeds een gelukkig en gezond leven leiden. Raadpleeg altijd een dierenarts voor een juiste diagnose en behandelingsadviezen.

Insulineresistentie bij paarden

Paardeneigenaren besteden veel aandacht aan de gezondheid en het welzijn van hun geliefde pony/paard, maar soms kan een sluimerend probleem over het hoofd worden gezien. Een van die problemen is insulineresistentie bij paarden, een aandoening die, als niet adequaat aangepakt, ernstige gevolgen kan hebben voor de gezondheid van het paard. Het lastige van deze aandoening is, is dat vaak veel ‘vage’ klachten laat zien en veel paardeneigenaren niet weten dat insulineresistentie de onderliggende oorzaak is, In deze blog wil ik je graag wat meer vertellen over deze, helaas steeds vaker voorkomende, ziekte.

Wat is insulineresistentie?

Insulineresistentie bij paarden is vergelijkbaar met de aandoening diabetes bij mensen. Het komt voor wanneer de cellen van het lichaam niet langer reageren op insuline, het hormoon dat verantwoordelijk is voor het reguleren van de bloedsuikerspiegel. Hierdoor blijft er te veel suiker in het bloed, wat kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen. Naast suikers spelen koolhydraten ook een grote rol in het geheel. In veel van de voeding die wij geven is de verhouding tussen de goede voedingstoffen ver te zoeken. Maar ook in het hooi en gras, zitten vaak (te)veel suikers. Paarden die insulineresistent zijn hebben vaak vage klachten, of klachten die vaak terugkomen. Denk hierbij aan hoefbevangenheid, maar ook bultjes, jeuk en andere onaangename klachten/symptomen zijn vaak de oorzaak een verstoring in de bloedsuikerspiegel.

Veel voorkomende symptomen/klachten

Paarden die insulineresistent zijn laten vaak veel verschillende symptomen zien. De meest voorkomende zal ik hieronder op een rijtje zetten;

Hoefbevangenheid: Een van de meest zorgwekkende complicaties van insulineresistentie bij paarden is hoefbevangenheid. Dit is een ontsteking van de hoeflederhuid die kan leiden tot ernstige kreupelheid. Het treedt vaak op als gevolg van veranderingen in de bloedstroom en de samenstelling van weefsels in de hoef. Dit kan ook voorkomen in de winter! 

Gewichtsproblemen: Insulineresistente paarden hebben vaak moeite om een gezond gewicht te behouden. Sommigen zullen op onverklaarbare wijze gewicht verliezen, terwijl anderen juist aankomen. Denk aan het dik worden van niks.

Vetophoping: Je ziet vetophopingen over het paardenlichaam. Zoals in de hals, op de schouder en bij de staartwortel.

Jeuk/bultjes: Vaak hebben deze paarden zomer eczeem of op onverklaarbare redenen vaak jeuk en/of gekke bultjes over het lijf.

Lethargie: Een algemene lusteloosheid of verminderde activiteit kan wijzen op problemen met de stofwisseling.

Onderzoek heeft aangetoond dat insulineresistentie vaak samenhangt met andere gezondheidsproblemen bij paarden zoals o.a. veel met het hoofd schudden, mok, WLD, extreem angstig of explosief gedrag, slecht helende wonden. Het is dus niet alleen een op zichzelf staande aandoening, maar kan ook vele andere systemen van het lichaam beïnvloeden. Heeft jouw paard één of meerdere symptomen die ook met regelmaat weer terugkomen? Dan is de kans groot dat jouw paard gevoelig is voor koolhydraten en suikers.

Behandeling

Laat ik beginnen met dat er niet één behandeling is voor elk paard, er bestaat helaas geen algemeen pilletje voor. Dat zou fantastisch zijn maar is een illusie. Het is maatwerk en er moet per paard gekeken worden naar de arbeid, voeding, huisvesting en supplementen. Als je het vermoeden hebt dat jouw paard insulineresistent is, schakel dan altijd een dierenarts in. Hij kan de bloedsuikerspiegel van je paard controleren en samen met jou een gedetailleerd behandelplan opstellen dat is afgestemd op de individuele behoeften van jouw paard.

Een supplement die ik graag wil benoemen die vaak wordt ingezet is GlucoBalance. Glucobalance ondersteunt namelijk de suikerstofwisseling als er teveel suikers zijn opgenomen uit de voeding. Maar vult ook aan als er een tekort is aan Zink en Chroom, wat beide vaak uit in hoefbevangenheid. Maar ook hierbij geldt, overleg eerst met je dierenarts.

Voeding

Zorg voor een goede gebalanceerde voeding die laag in suikers en zetmeel is. Laat ook je hooi testen, dan kun je zien of de klachten al hiervandaan komen en actie ondernemen.

Eindconclusie

Insulineresistentie bij paarden is een serieuze aandoening die niet mag worden onderschat. Als paardeneigenaar is het essentieel om alert te zijn op de tekenen, regelmatig de gezondheid van je paard te controleren en indien nodig onmiddellijk actie te ondernemen. Met de juiste aanpassingen in dieet, lichaamsbeweging en gewichtsbeheer, samen met professioneel advies, kun je insulineresistentie effectief beheren en de algehele gezondheid en welzijn van je paard optimaliseren.

Zomereczeem bij paarden

Wat is (zomer)eczeem eigenlijk?
Eczeem is een aandoening van de huid die zich kenmerkt door roodheid, jeuk, zwelling en soms ook schilfering, bultjes of blaasjes. Er zijn verschillende vormen van eczeem, maar zomereczeem is wel de meest bekende bij paarden.

Zomereczeem bij paarden is namelijk een veelvoorkomend huidprobleem bij paarden en wordt veroorzaakt door een allergische reactie op de beet van knutten. Knutten zijn kleine mugjes die vooral actief zijn in de zomermaanden.

De allergische reactie bij het paard wordt veroorzaakt door het speeksel van de knut, dat in de huid van het paard wordt geïnjecteerd tijdens het bijten. Dit speeksel bevat bepaalde eiwitten die een allergische reactie kunnen veroorzaken bij het paard. Dit leidt tot jeuk, huidirritatie en ontstekingen.

Paarden die gevoelig zijn voor zomereczeem hebben meestal een genetische aanleg hiervoor, hoewel de exacte oorzaak nog niet helemaal bekend is. Het is belangrijk om te weten dat niet alle paarden die worden gebeten door knutten eczeem ontwikkelen, maar dat het vooral paarden zijn die hieraan genetisch vatbaar zijn.
 

Wanneer begint de jeuk van zomereczeem?
Vanaf maart begint het jeukseizoen! De rui is volop aan de gang dus alles kriebelt en voor de eczeempaarden begint het seizoen nu ook. Door het koude weer van nu zijn er gelukkig nog niet zoveel mugjes maar zodra het droger en warmer wordt zullen die ellendige mugjes er snel genoeg weer zijn. Zorg dus dat je op tijd begint met inwendige ondersteuning van je eczeempaard. Voorkomen is altijd beter dan genezen!

Hoe kan je eczeem voorkomen/behandelden?
Om eczeem bij paarden te voorkomen, is het belangrijk om knutten zoveel mogelijk te vermijden. Dit kan bijvoorbeeld door de paarden binnen te houden tijdens de schemering, wanneer de knutten het meest actief zijn. Ook zijn er verschillende middelen beschikbaar die kunnen helpen om de knutten op afstand te houden, zoals vliegendekens, sprays en te werken vanuit binnenuit waardoor het minder aantrekkelijk voor de mugjes wordt om op jouw paard te gaan zitten en te gaan bijten.

Je kan hierbij denken aan de Jeukkruiden mix en de Apis en Culico van Puur. Uitwendig kun je dan de SME Lotion Spray  op de kriebelplekken bij staartaanzet en op de manenkam smeren. Check ook regelmatig de uiers van je merrie!! Hier tussenin kan er wat vocht (bijvoorbeeld zweet) ophopen en dat gaat kriebelen en dus gaan ze daar ook krabben en ontstaan daar ook wondjes. Maak dit dus regelmatig schoon! Als je paard veel kriebels heeft kun je hem of haar ook eens lekker wassen met de Vetramil Derma Shampoo, dit is ook geschikt om tussen de uiers of rondom de koker te wassen. 

Waar kan een paard nog meer jeuk van krijgen?
Er zijn verschillende oorzaken waardoor een paard jeuk kan krijgen naast eczeem veroorzaakt door knuttenbeten. Hier zijn enkele mogelijke oorzaken:

• Allergieën: Net als mensen kunnen paarden allergisch zijn voor verschillende stoffen, zoals pollen, huisstofmijt, voeding, enz. Allergieën kunnen jeuk veroorzaken op verschillende delen van het lichaam.
• Voeding: Sommige paarden zijn gevoelig voor bepaalde voedingsmiddelen en kunnen jeuk en huidirritatie ontwikkelen als reactie op hun voeding. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij paarden met een voedselallergie.
• Huidaandoeningen: Er zijn verschillende huidaandoeningen die jeuk kunnen veroorzaken bij paarden, zoals mijten, schimmelinfecties en bacteriële infecties.
• Stress: Stress kan ook een rol spelen bij het ontstaan van jeuk bij paarden. Een gestresst paard kan bijvoorbeeld beginnen te schuren tegen hekken, bomen, of andere objecten.
• Overgevoeligheid voor insecten: Naast knuttenbeten kunnen ook andere insecten, zoals dazen, horzels en vliegen, jeuk veroorzaken bij paarden.

Als een paard jeuk heeft, is het belangrijk om de oorzaak te achterhalen, zodat een effectieve behandeling kan worden gestart.

Winter en paardenhoeven

De hoeven van een paard zijn van nature bestand tegen vocht. Maar uiteraard tegen een bepaalde hoeveelheid vocht.

In de wintermaanden hebben de hoeven veel te verduren. Denk oa aan grotere kans op rotstraal, mok, witte lijn ziekte maar ook gevoelige hoeven zien we steeds vaker in de winter. Winter bevangenheid komt helaas ook steeds vaker voor. Dit komt vaak (te) natte paddocks en weilanden, of juist veel op stal staan met te natte bodem door urine en mest. Ondanks dat we als paardeneigenaren onze uiterste best doen om alles zo goed mogelijk voor onze paarden te doen, hebben we niet alles in de hand en kunnen deze (winter)ongemakken helaas toch voorkomen.

Hieronder zal ik een paar van de meest voorkomende winter perikelen bij paarden in het kort uitlichten maar eerst antwoord op de vraag:

Waarom zijn paardenhoeven in de winter vaak gevoeliger?
Dit kan verschillende oorzaken hebben, zowel van buitenaf als van binnenuit. Omdat het in de wintermaanden vaak natter is, worden de hoeven een stuk zachter. Dit zorgt ervoor dat de hoef sneller slijt maar ook voor meer gevoeligheid. Daarnaast kunnen te lange steunsels en/of een te dunne zool ook ervoor zorgen dat het paard gevoeliger loopt. Uiteraard is het altijd belangrijk om eerst goed uit te zoeken waarom je paard gevoeliger loopt. En is er een verschil op een zachte of een harde ondergrond? Laat daarom ook een hoefspecialist en/of een dierenarts meekijken alvorens je zelf conclusies trekt. Want vaak gaat gevoeligheid van de hoeven gepaard met de leefomgeving en de voeding van het paard.

Hoefbevangen in de winter
Een van mijn IJslanders Skjalda is voorheen hoefbevangen geweest en sindsdien kan zij niet meer tegen koude en natte voeten. Dan stopt haar doorbloeding en gaat ze stijf lopen. In deze periode doe ik haar 24/7 hoefschoenen aan. Dit helpt haar voeten droog en warm te blijven en zorgt daardoor weer voor betere doorbloeding. Ze blijft dan gewoon goed lopen...

Winterbevangenheid komt namelijk vaak doordat de doorbloeding van de voet minder wordt door nattigheid en kou (denk aan een natte of bevroren paddock). Hierdoor wordt de voet koud en dit vermindert de doorbloeding. Je paard zal dan ook stijver gaan lopen of zelfs helemaal niet meer willen lopen. Een goed passende revalidatie hoefschoen zorgt er dan voor dat de voet droger en dus warmer blijft en dit bevordert dus ook de doorbloeding van de voet. Lopen wordt zo weer een stuk leuker voor je paard.

Hoefschoenen zijn zeker aan te raden voor paarden die (winter)bevangen zijn. Zorg wel voor goed passende schoenen, die niet gaan schuren. 

Mok
Mok komt vaak bij voor bij sobere rassen en rassen met langere sokken. Maar ook bij andere rassen kan mok voor komen. Mok kan o.a. ontstaan door een bacterie, schimmel of verminderde weerstand. Deze bacteriële infectie gaat vaak gepaard met korstjes, schilfers en kleine zweren. Deze bacterie houdt van een natte omgeving en vind het dus heerlijk om zich te settelen in de warme, natte sokken van het paard. Maar ook zie je het vaak in de kootholtes.

Het beste wat je kunt doen is zorgen dat de benen van je paard droog blijven of worden. Sommige scheren ook de lange sokken af bij hun paard. Daarnaast kan je de kootholtes insmeren met een vettige zalf zoals PROPOLIS zalf, liever geen vaseline. Als je paard mok heeft, is het ook goed om hem van binnenuit te ondersteunen met een LYMFEDRAINAGE, dit om zijn weerstand een boost te geven. Zorg ook dat de voeding in orde is, heel veel klachten komen vanuit de voeding. Geef je gevoelige paard daarom altijd een voer zonder granen en met weinig suiker en zetmeel.

Rotstraal
Ook rotstraal komt vaak voor bij te natte hoeven maar kan ook voorkomen door een slechte bekapping. Rotstraal is, net als mok, een bacteriële infectie alleen deze zit in de straal.
De straal is een zeer belangrijk onderdeel van de hoef. Deze zorgt voor een goede schokdemping, het geeft grip en hiermee voelt het paard ook de grond. Het is daarom ook belangrijk dat de straal de grond kan raken. Uiteraard een TE dikke straal is ook niet goed, maar het gaat om de juiste balans. Als deze balans er niet meer is (door te dunne/dikke straal, natte ondergrond, vieze hoeven), komt vaak rotstraal naar voren.  Als je paard rotstraal heeft, is het van belang dat je bekapper een stuk van de straal wegsnijdt, zodat de bacterie de weg naar buiten weet te vinden. Daarnaast kan je HOEFGEL gebruiken om de gezondheid en de weerstand van de hoef te ondersteunen.

White line disease
Oftewel in het Nederlands “de witte lijn ziekte”. Doordat deze bacterie samen met een schimmel zich vaak bevinden in de witte lijn van hoef, hebben ze hem zo genoemd. Deze hoefziekte is niet de minste en moet zeer serieus genomen worden als deze wordt ontdekt! Vaak begint het met een scheurtje in de hoef en komt via die weg de bacterie/schimmel naar binnen. In een zeer ernstige vorm kan het de gehele hoefwand ‘wegvreten’ en zal deze dus loskomen van de hoef. Helaas is er niet een middel wat ervoor kan zorgen dat de white line disease weggaat. Een goede honing (van de imker) geeft goede resultaten maar ook de HOEFGEL en SANOGENE zijn bewezen effectief in het uitwendig aanpakken van deze schimmelinfectie. Uiteraard is het ook van belang dat je jouw paard van binnenuit gaat ondersteunen door bv ALL SEPT en/of IMMUBOOST.

Sterke weerstand, schone en droge leefomgeving en goede bekapping van de hoeven
Je kunt helaas niet alle hoefproblemen en ziektes voorkomen. Maar een goede en zoveel mogelijk droge bodem helpt wel degelijk. Loop elke dag de hoeven van je paard na en krab ze uit. Zo voel je gelijk goed de benen en kan je zien als er een verandering in de hoef komt of je paard gevoeliger reageert. Zorg dat je bekapper met regelmaat komt, te lange hoeven (en steunsels ed) kunnen ook voor hoefproblemen en gevoeligheid zorgen. En last but not least, help je paard met een goede weerstand van binnenuit! Dus door de juiste voeding, kruiden en supplementen. Ook etherische oliën kunnen hierbij helpen. Trouwens deze kun je ook heel goed gebruiken bij rotstraal en/of mok!